Cơ chế giá điện hai thành phần (giá công suất và giá điện năng) không chỉ là sự thay đổi về cách tính toán mà còn là một “tín hiệu giá” mạnh mẽ đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi tư duy quản lý năng lượng. Để không bị động và tận dụng cơ hội giảm chi phí, doanh nghiệp cần có những hành động cụ thể ngay từ bây giờ.
- Thấu hiểu “luật chơi” mới: Chìa khóa nằm ở Tmax
Trong cơ chế mới, tổng hóa đơn tiền điện được tính theo công thức: TC=Cp×Pmax+Ca×A. Điểm mấu chốt doanh nghiệp cần ghi nhớ là: Thời gian sử dụng công suất cực đại (Tmax) càng lớn thì giá điện bình quân mỗi kWh sẽ càng giảm.
Hành động: Bộ phận kỹ thuật và kế hoạch của doanh nghiệp cần tính toán chỉ số Tmax hiện tại của mình (Tmax=Sản lượng điện tieˆu thụ/Coˆng suaˆˊt cực đại). Nếu Tmax thấp, doanh nghiệp đang sử dụng điện chưa hiệu quả và sẽ phải trả giá bình quân cao hơn khi áp dụng cơ chế mới.
- Kiểm soát và giảm công suất cực đại (Pmax)
Khác với biểu giá một thành phần hiện nay (chỉ thu tiền theo sản lượng kWh), giá điện hai thành phần sẽ thu thêm phí công suất (Cp×Pmax). Đây là khoản chi phí để ngành điện duy trì hạ tầng sẵn sàng đáp ứng mức nhu cầu lớn nhất của doanh nghiệp.
Hành động:
- Tránh sử dụng dồn dập: Doanh nghiệp cần rà soát quy trình vận hành, tránh bật tất cả các thiết bị công suất lớn cùng một lúc, gây ra các “đỉnh” công suất không cần thiết.
- Phẳng hóa đồ thị phụ tải: Sắp xếp lại các ca sản xuất để nhu cầu sử dụng điện ổn định nhất có thể xuyên suốt 24 giờ. Việc duy trì phụ tải “phẳng” giúp giảm Pmax, từ đó giảm đáng kể hóa đơn tiền công suất.
- Chuẩn bị cho lộ trình “Đăng ký công suất”
Theo đề xuất, trong tương lai doanh nghiệp sẽ phải thực hiện đăng ký công suất sử dụng (Pđa˘ng kyˊ) với ngành điện theo năm và thực hiện thanh toán theo tháng.
Hành động:
- Nâng cao năng lực dự báo: Doanh nghiệp cần theo dõi sát sao kế hoạch sản xuất để đưa ra mức đăng ký sát với thực tế.
- Lưu ý về chế tài: Nếu sử dụng vượt quá mức công suất đã đăng ký, doanh nghiệp có thể phải trả thêm các khoản chi phí phạt hoặc điều chỉnh đơn giá. Việc đăng ký quá cao so với nhu cầu thực tế cũng sẽ gây lãng phí chi phí cố định.
- Tận dụng tối đa khung giờ thấp điểm
Cơ chế giá hai thành phần vẫn duy trì sự phân biệt giữa giờ Cao điểm, Bình thường và Thấp điểm trong thành phần giá điện năng.
Hành động: Chuyển các công đoạn sản xuất tiêu tốn nhiều điện năng sang các khung giờ thấp điểm. Với đơn giá điện năng giờ thấp điểm chỉ bằng khoảng 38% – 41% so với giờ cao điểm (theo phương án thí điểm tại Cao áp và Trung áp), doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được một khoản chi phí biến đổi rất lớn.
- Đào tạo nhân sự và truyền thông nội bộ
Sự thay đổi về giá điện ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và lợi nhuận của doanh nghiệp.
Hành động:
- Đào tạo đội ngũ cán bộ kinh doanh và vận hành: Đảm bảo nhân sự hiểu rõ bản chất “tính đúng, tính đủ” của giá hai thành phần để không bị động khi nhận hóa đơn.
- Xây dựng bộ câu hỏi Q&A: Tổng hợp các tình huống giả định để hướng dẫn nhân viên cách tối ưu thiết bị nhằm đạt được hệ số phụ tải (LF) tốt nhất.
Đối tượng cần hành động ngay: Nhóm thí điểm
Các doanh nghiệp thuộc nhóm hộ sản xuất có sản lượng trung bình từ 200.000 kWh/tháng trở lên sẽ là đối tượng triển khai thí điểm thực tế. Trong giai đoạn này, dù tổng doanh thu ngành điện không đổi, nhưng hóa đơn cụ thể của từng doanh nghiệp sẽ thay đổi: khoảng 53-54% khách hàng sẽ được giảm chi trả nếu có chế độ sử dụng điện tốt, và ngược lại.
Lời kết: Giá điện hai thành phần là công cụ kinh tế để hướng tới sự công bằng. Những doanh nghiệp chủ động điều chỉnh hành vi sử dụng điện “phẳng” hơn, ổn định hơn không chỉ giúp hệ thống điện vận hành an toàn mà còn tự tạo ra lợi thế cạnh tranh thông qua việc giảm chi phí năng lượng.
